MURADI HÜDAVENDİGAR VE RÜYASI

 

ONU TANIYALIM

Orhan Gazi’nin ikinci oğludur. Yani Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’nin torunu.
Osmanlı sülalesinin ilk kuşaklarında, bazısına göre tevafuk, bazısına göre tesadüf, bazısına göre de özel anlamları olabilecek bir olay, onun doğumunda da gerçekleşti. Şöyle ki:
Osman Gazi’nin babası Ertuğrul Gazi’nin vefatı olan 1281 yılında, aynı gün torunu Orhan Bey doğmuştur. Osman Gazi’nin 1326 da vefat ettiği gün, torunu Muradı Hüdavendigar doğmuştur. Sadece bu kadar da değil, Orhan Gazi vefat ettiği gün ise, torunu Yıldırım Bayezid doğmuştur. Hepsi de Osmanlı Devletinin kuruluş yıllarında beylik veya sultanlık yapmışlar ve olağanüstü hizmetlerde bulunmuşlardır. Denilebilir ki Osmanlı Devleti bu saydığımız isimler tarafından kurulmuş, sonra da takip edenler tarafından yükselme devri başlatılmıştır. Bu ilk devir Osmanlı beyleri arasında bir benzerlik daha var:
Osmanlı’yı bağrından çıkaran Kayı aşiretinin geleneklerine göre, aşiretin beyi ölünce, büyük oğul bey olurdu. Özel bir takım sebeplerden dolayı, Ertuğrul Bey’den sonra gelen Osmanlı beyleri, hep ailelerinin ikinci büyük erkek evlatlarıdır. Taht çeşitli sebeplerle hep ikinci oğullara nasip olmuştur. Murad Han’da da böyle olmuştur. Şöyle ki:
Orhan Bey’in büyük oğlu Şehzade Süleyman’dır. Babası onu kendinden sonra sultan olmak üzere yetiştirmiştir. Şehzade Süleyman ordu birliklerine kumanda ederken, Şehzade Murad da, kenar vilayetlerden birine vali olarak tayin edilmiş, adeta ayak altında olmasın, ağabey Süleyman’ı da kıskanmasın, birlik beraberlik bozulmasın diye bir tedbir olarak bu yapılmıştır.
Şehzade Süleyman da, gerçekten dirayetli, sevilen, sayılan, bilgili bir Paşa’dır. Babasının sağ koludur.
Önce İznik,İzmit ve yöresindeki bölgelerin fethinde önemli hizmetlerde bulunmuş. Buralarda valilik görevlerini yerine getirmiş, sonra batıya yönelmiştir. Karesi Beyliğinin Osmanlı’ya katılmasında hizmetler ifa etmiştir. Karesi’li kumandanlarla işbirliği yaparak Trakya’ya yeterli kuvvet geçirmiştir. Trakya’da ileri hareket emri almış olan Şehzade Süleyman (Süleyman Paşa) Gelibolu’dan başlayarak fetihlerde bulunmuştur. Trakya’da edindiği köprü başında, çoğu kaleleri savaşmadan teslim almakta, ilerlemektedir. Çünkü Bizans’a bağlı bu şehirler çok zulüm görmekte, ağır vergiler ödemekten başka, can ve mal güvenliğine de sahip değillerdi. Osmanlı sınırları içinde yaşayan halkın, nasıl itibar gördüğünü, nasıl adalet sağlanmış olduğunu, can ve mal güvenliğinin nasıl uygulanmakta olduğunu görüyor ve gıpta ediyorlardı. Bu bakımdan Bizans’a bağlı halktan çoğu direnmeden şehir ve kalelerini Süleyman Paşa’ya teslim ediyorlardı.
Kurulu düzen bu şekilde devam ederken, askerlerin biricik Süleyman Paşa’sı 1357 yılında attan düşerek şehit olur. Üzüntü çok büyüktür. Trakya’dan geri çekilmek bile konuşulmaktadır.
Süleyman Paşa kendi fethettiği Bolayır’a defnedilir. Son Osmanlı Padişahlarından 2. Abdülhamid Han da, Bolayır’da bulunan Süleyman Paşa’nın mezarı üstüne bir türbe yaptırarak, etrafını güzelleştirmiştir. Aslında 2.Abdülhamid Han sadece Süleyman Paşa’nın değil, Osmanlı’nın kurucuları ve onların ecdad ve ahfadının mezarlarını da yaptırmış, mevcutları da elden geçirmiştir.
Konumuza dönelim:
 “Süleyman Paşa’sız buralarda durulamaz” kanaati asker ve halk arasında yaygındır. Ama direnmişlerdir. 30 bin kişilik haçlı ordusunu dize getirip, Trakya’da varlıklarını devam ettirmişlerdir. Aynı yıl oğlunu kaybetmenin üzüntüsünü yaşayan Orhan Bey, Süleyman Paşa’nın yerine oğlu Murad’ı tayin etmiştir. Fütühat aynen devam etmiştir. Murad askerlikten uzak yetişmiş olmasına rağmen, ağabeyi Süleyman Paşa’yı aratmamış, aynı heyecan ve aynı dirayetle komutayı üzerine almış ve yürütmüştür.
Trakya’da yerleşim siyaseti ele alınmış, burada devamlı kalabilmek için Müslüman yörüklerden birçok kişi, Anadolu’dan getirilip buralara yerleştirilmişti. Aynı şekilde Trakya’da yerleşik bulunan Rumlardan çoğu da, Anadolu’ya geçirilerek iskan edildi ki, nüfus süratle İslamlaşmış olsun. Elbette eğitimle ve telkinle…
Orhan Bey’in üzüntüsü çok büyüktür. Oğlu’nun ölümünden sonra kısa bir müddet daha hayat sürecek ve vefat edecektir. Böylece hiç beklemediği halde, Trakya kumandanı olan ve yine hiç beklemediği anda tahta çıkan 1.Murad Han da, babasını aratmadığı gibi, devraldığı bayrağı daha yükseklerde dalgalandırmayı başarmış bir Sultan’dır. Şimdi de yaptıklarına bir göz atmamız gerekir:

NELER YAPTI

Murad Han’a daha sonra gelecek aynı adlı Padişahlardan sonra 1.Murad Han (Muradı Evvel) denilmiştir. Yaptığı büyük kahramanlıklardan sonra da kendisine “Hüdavendigar, yani Allah’ın kendisine yardım ettiği” sıfatı layık görülmüştür.
Babasının yerine geçtiğinde, batılı fırsat gözleyen düşmanlar, Orhan Bey’in vefatına çok sevinmişlerdi. Tıpkı Osman Bey’in vefatında sevindikleri gibi. Çünkü yerine geçecek hükümdarın onun kadar cesur, mücahid ve akıllı olamayacağını hesaplıyorlar, Osmanlı’nın ilerleyişini böylece artık durdurabileceklerini, hatta eski topraklarını geri alabileceklerini düşlüyorlardı.
Sadece dış düşmanlar sevinmiyordu. İçerdeki halk da, Süleyman Paşa gibi cengaver bir yiğidin vefatı, arkasından da Orhan Bey gibi bir kahraman ve sevilen bir Bey’in vefatından sonra, artık parlak günlerin biteceğinden korkmakta idiler.
36 yaşında tahta oturan 1.Murad Han, hem düşmanların ümitlerini kırmak, hem halkın korkularını gidermek ve hem de ülkeye çökmüş bulunan gam kasavet bulutlarını dağıtmak istediğinden dolayı, derhal askerlerini toplayıp Trakya’ya geçti. Maksadı Süleyman Paşa’nın başlattığı fetih hareketlerini devam ettirmek idi. Aslında zaten Trakya’da bulunuyorken babası vefat etmiş, Bursa’ya onun için gitmek zorunda kalmıştı. Şimdi yeniden Trakya’dadır.
 
ÖNCE NİFAKÇILARIN ÜZERİNE YÜRÜDÜ

Hazırlıklarını tamamlayıp Trakya topraklarının derinliklerine doğru sefere çıkacağı zaman, Anadolu’dan can sıkıcı haberler almaya başladı.
Anadolu’da Selçuklu’nun varisi olduklarını iddia eden bir Karaman Beyliği vardı. Osmanlı’nın, Osman Bey ve oğlu Orhan Bey zamanında yapmış olduğu fetihleri kıskanıyorlar, Osmanlı’yı varislikleri önünde bir engel gibi görüyorlardı. Orhan Bey’in askerlerinin Ankara’yı fethetmiş olmalarını içlerine sindiremiyor, fırsat kolluyorlardı. Orhan Bey gibi zorlu bir rakipleri ölmüş olmakla, aradıkları fırsatın gelmiş olduğunu düşünüp, Ahiler’i kışkırtarak Ankara üzerine gitmelerini ve şehri geri almalarını sağladılar. Aslında bu bir deneme idi. Osmanlı yeni tahta çıkmış olan Murad Han’la bu harekata sessiz kalırsa yeni harekatlara girişecekleri tabii idi.
Bu haberleri alan Murad Han, ülkenin arkasını tehlikede gördü. Vaziyet böyleyken Trakya’da fetih hareketlerini devam ettiremezdi. Bu arkadan vurucuları durdurmalıydı. Ama bu bir kardeş kavgası demekti. Hocalardan fetva aldı.  Verilen fetvanın özü şu idi:
“Küffarla cihad eden bir ordunun, memleketine saldırıya kalkan münafıkları aynı şekilde karşılaması gazadan önce gelir…”
Murad Han bunun üzerine, Trakya’nın savunması ve gereğinde fetihlere devam edilmesi görevini çok sevdiği kumandanlarından Hacı İlbey’e bıraktı ve kendisi yaklaşık 25 bin askeri ile münafıkları durdurmak için Anadolu’ya geçti.
Süratle Ankara üzerine yürüdü. Onun ordusuyla geldiğini haber alan ve Ahilere destek vermekte bulunan Turgutlu ve Çavdar aşiretleri, önünden kaçarak darmadağın oldular. Yalnız kalan Ahiler ise direnmenin imkanı olmadığını gördüklerinden Ankara’yı geri teslim ederek canlarını kurtarabildiler. İslam dünyasında ise Osmanlı’nın fetih hareketleri Peygamberimiz zamanındaki fetihlere benzetiliyordu. Osmanlı mücahitleri hem dahilde hem de diğer beyliklerde halkın kalbine taht kurmuşlardı. 

AVRUPA’NIN KAPILARI AÇILIYOR

Murad Han, Ankara’yı geri aldıktan ve Osmanlı’yı bozguncu ve fırsatçılara bir daha heybetiyle tanıttıktan sonra, artık Trakya’ya geçebilirdi. Nitekim ordusunu toparlayıp tekrar cepheye koştu. Gördüğü manzara şuydu:
Trakya’yı emanet ettiği kumandanı Hacı İlbey, düşmanlara fırsat vermediği gibi, Meriç üzerinden ileri hareketle, Edirne yakınlarına kadar olan bölgeleri fethetmiş, buralarda askeri tahkimatlar yapmıştı.
1362 yılında artık Trakya’da kumanda Sultan Murad Han’dadır. Etrafında ise büyük kumandanları vardır. Hacı İlbey,  Lala Şahin Paşa, Gazi Evrenos Bey gibi… Bu şanlı kumandanlar, babası Orhan Bey zamanında Osmanlı’ya iltihak eden Karesi Beyliği’nin ileri gelen kumandanları idi.
Sultan Murad Han çok istemesine ve Peygamber övgüsüne mazhar olmak gibi bahtiyalığın kendisine nasip olması için çalışmak istemesine rağmen, İstanbul üzerine yürümeyi tercih etmedi. İstanbul’u fethetmek için Trakya’dan kuşatmak gerektiğini biliyordu. Bunun için önce Trakya’daki köprü başları ele geçirilmeliydi. Ayrıca da deniz gücü hemen hemen hiç yoktu. İstanbul’u denizden de çok güçlü şekilde ablukaya almadan bir fetih düşünülemezdi.
O zaman da Edirne ve çevresi alınmalıydı. Ağabeyi Süleyman Paşa’nın Bolayır’daki mezarını ziyaret ettikten sonra ordusunun başında Edirne istikametine doğru hareket etti. Önce Nitz kalesi, arkasından da Çorlu fethedildi.
Bu arada kumandanları da Keşan ve Dimetoka’yı fethetmişlerdi.
Bundan sonra sırada Edirne vardı. Edirne’nin fethi bu kitabın Osman Gazi’nin rüyası bölümünde anlatılmış olduğundan üzerinde durmuyoruz. Ancak Edirne’nin fethedilmiş olması, Avrupa’nın kapılarının Osmanlı’ya açılması anlamına geldiğini ifade ederek, bundan sonra Murad Han devrinde bu konuda neler yapıldığını özetlemeye çalışacağız.
Osmanlı Çınarı’nın dalları artık Avrupa yolundadır.

HAÇLILAR TELAŞ İÇİNDE

Edirne’nin fethinden ve başkentin buraya taşınmasından sonra ileri hareket durmadı. Kumandanlar vasıtasıyla Gümülcine, Vardar, Eski Zağra, Yeni Zağra gibi kasabalar bir bir sınırlar içine katılıyordu. Ayrıca savaş halinde bulunulan devletlere karşı da akıncıların hareketi derinlemesine sürüyor, fethin ön hazırlıkları yapılmış oluyordu.
Bütün bunlar Haçlı dünyasını ayağa kaldırmaya yetmişti.
Bu arada İslam dünyasına da mektuplar yazılarak fetihnameler gönderiliyor, yapılan işler ilan ediliyordu. Ayrıca başta Karaman Beyliği olmak üzere diğer beyliklerle de dostane ilişkiler kurulmasına özen gösteriliyordu.
Sultan Murad Han askerin kumandasını Lala Şahin Paşa’ya bırakarak Bursa’ya dönüyor ve devletin diğer işleri ile meşgul olmaya çalışıyordu.

AKILLARI DURDURAN ZAFER: SIRPSINDIĞI

Osmanlı’nın Edirne’yi fethetmesi Avrupa kapılarını açmıştı. Edirne’de de durdurulamayan Osmanlı, daha ilerilere geçince Avrupa’da Haçlılarda bir telaş başladı. Alelacele bir ordu hazırladılar. 
Papa 5.Urban’ın tertip ve teşvikiyle o zaman Avrupa’nın en büyük devletlerinden biri olan Macaristan Krallığı’nın etrafında, Sırbistan Krallığı, Bosna Krallığı, Eflak, Romanya Prensliği, Balkan devletleri toplandı. Kalabalık ve güçlü bir ordu ortaya çıkmıştı. Haçlı birleşik ordusuna Macaristan Kralı 5. Layoş kumanda ediyordu. Bu haçlı ordusunun sayı olarak kuvveti; tarih yazarlarının verdikleri bilgiye göre, 60 bin civarında idi.
 Sırpsındığı Savaşı; sayıca çok az bir kuvvetle kendisinden kat kat çok sayıdaki müttefik bir orduya karşı yapılmış bir baskın hareketidir. Bir Osmanlı akıncı birliğinin, Haçlı ordusuna saldırması şeklinde gerçekleşmiştir.
Bu savaş, gerek siyasi ve gerekse askeri bakımdan çok önemli bir muharebedir. Bu savaş, yerinde ve zamanında mesuliyeti üstlenmekten çekinmeyen bir komutan ile gözü pek, İlayı Kelimetullah uğruna canı dahil, her şeyini ortaya koyan ve yeni kurulmuş bulunan akıncı birliğine mensup askerlerin neler başarabileceklerine dair çok özel bir örnektir. Olayın cereyan tarzı ise şöyledir:
  Haçlılar, hazırladıkları birleşik ordu ile ileri yürüyüşe geçmişlerdi. Osmanlıların ellerinde bulunan Filibe’yi almışlar, Meriç nehrinin güneyindeki bütün kuvvetleriyle Osmanlı topraklarına girmişler, Edirne yakınlarına kadar sokularak daha sonraları Sırpsındığı adı verilen yerde ordugah kurmuşlardı.
Sultan Murad Han, daha önceden Bursa’ya geçmişti. Lala Şahin Paşa, Trakya kumandanı olarak ordunun başındaydı. Düşman ordularının beklenmeyen bu hareketi, Osmanoğullarını gafil avlamıştı. Çünkü Osmanlılar bu ittifaktan habersiz, kendi iç işleriyle uğraşıyorlardı. Ordu hazır da değildi. Hazırlanıncaya kadar düşman orduları muhtemelen Edirne’ye girebilir ve belki de o sıralarda Rumeli’de zayıf olan Osmanlı kuvvetlerini önüne katarak gerilere atabilirdi. Belki Trakya’nın tamamı elden çıkabilirdi. Rumeli’de bulunan komutanlar, kısa bir süre önce nice fedakarlıklarla fethettikleri Edirne’nin elden çıkması ihtimalini düşünüp endişeleniyorlardı. Bolayır’a kadar geri atılma felaketine uğrayacaklarını gözlerinin önüne getirerek üzülüyorlardı.
  Müttefik düşman orduları başkomutanının ise ana düşünce ve kararı şöyleydi:
Osmanlıları Rumeli’nden atmak, Çanakkale Boğazı’nı tekrar ele geçirmek, İstanbul’u kuşatılma tehlikesinden kurtarmak, elden çıkan bütün toprakları geri almak...
Şimdilik Osmanlı’nın onları karşılayacak ciddi bir kuvveti de bulunmuyordu. Bu karar ve düşünceyle; Haçlılar yığınaklarını Sofya’da yapmışlar, sonra Meriç vadisine inmişler, 1364 yılının yaz ayında Edirne yakınlarına kadar sokulabilmişlerdi. Başarılarından o kadar emin idiler ki, hiç bir emniyet tedbirine lüzum görmeden, Sırpsındığı denen yerde ordugah kurmuşlar, cümbüş içinde yiyip içip eğlenerek vakit geçiriyorlardı.
Haçlıların Edirne’ye doğru yürüdüklerini çok geç haber alan Lala Şahin Paşa, şimdiye kadar Rumeli’de ele geçen yerlerin mevcut kuvvetlerle savunmasının mümkün olamayacağına karar verdi. Şimdiye kadar kazandığı zaferlere gölge düşürmemek için de, Anadolu’dan kuvvet istemek zorunda kaldı. Halbuki Padişah Murat Han uğranılan bu baskından habersiz, Anadolu’da orduyu toplamış, Rumeli yolunu emin bir hale getirmek için Bizans’ın elinde bulunan Biga Kalesi’ni kuşatmıştı. Yine bu sırada Anadolu beyliklerinden Germiyanoğullarının, Osmanlılar aleyhinde kuvvet topladığını da duymuştu. Bu bakımdan Rumeli’nden aldığı haberlerin abartmalı olduğunu sandı ve yardımı düşünmedi. Haçlıların bu kadar çabuk Edirne yakınlarına gelebileceğine ihtimal vermiyordu. Bu konuda kendisine ulaştırılan haberleri abartılı buluyordu. Biga kalesini kuşatmaya devam etmesinin daha uygun olacağını düşünüyordu. Bu durum karşısında Lala Şahin Paşa, şerefini ortaya koyacak ve Edirne’yi savunacaktı. Lakin başka çareler de lazımdı; bu çareyi o sıralarda Rumeli’nde sancak beyi olan ünlü komutan Hacı İlbey buldu.                                                
  Haçlıların Edirne yakınlarına kadar sokulmasından sarsılmayan tek kişi Rumeli sancak beylerinden ünlü komutan Hacı İlbey oldu. Hacı İlbey; Lala Şahin Paşa’dan, düşmanın son durumunu keşfetme görevi istedi. Yapacağı bu keşifle düşmanın son durumunu, kuvvetini ve neler yapabileceğini öğrenecekti. Düşman kuvvetleri farkına varır ve karşı koyarsa, oyalayıcı savaşlar vererek, onları geciktirecek ve aynı zamanda kuvvetlerinin büyüklüğünü ve muharipliklerinin derecesini öğrenecekti.  
  Lala Şahin Paşa, her haberi kıymetlendiriyor ve öğrendiklerini günü gününe Murad Han’a iletiyordu. Tehlikenin büyüklüğünü anlatıyor ve yardım istiyordu. Sultan Murad Han ise; düşmanın bu kadar çabuk ve kesin hareketine ihtimal vermiyor, Lala Şahin Paşa’nın durumu abarttığını sanıyordu. Rumeli’nin ve bilhassa Çanakkale Boğazı’nın emniyeti için Biga Kalesi’nin de ele geçirilmesini tercih ediyordu. İşte böyle bir durumda iken, Hacı İlbey’in düşmanı yakından keşfetme teklifini uygun ve yegane çare olarak gördü. 5 bin kadar kuvvetiyle Hacı İlbey’i keşif görevine memur etti. Kuvvetler Çirmen yönünde harekete geçirildi.                                                                                                                               
     Hacı İlbey’in Akıncıları, Edirne’de, Meriç’in batısından Meriç vadisi boyunca kuzey batıya doğru yürüyüşe geçirildi. Yürüyüş sessizlik içinde akşama kadar devam etti. Akşama yakın Çirmen’e yaklaşıldı. Bu sırada Çirmen bölgesine sürülen keşif kollarından haberler gelmeğe başladı. İnanılmaz haberlerdi. Düşman kuvvetleri hiç bir emniyet tedbiri almadan ordugaha yerleşmişlerdi. Müttefik devletlere mensup ordu birlikleri, Sırbistan, Bulgaristan, Macaristan, Ulahlar, Bosnalılar, Eflak ve Romenler birbirlerini tanımaya çalışıyorlardı. Birbirlerine gösteriş yarışmasına girmişler, içip eğlenmekle meşgullerdi. Düşmanlarını unutmuşlar, kendilerinden geçmişlerdi. Edirne’yi alacaklarından, Osmanlıları Rumeli’den atacaklarından o kadar emindiler ki, adeta Osmanlı varlığını unutmuşlardı. Savaşa değil pikniğe çıkmışçasına pervasızlık içinde şenliklerine devam ediyorlardı.
Düşmanın bu durumunu gören keşif kolları, vakit kaybetmeden öğrendiklerini komutanları Hacı İlbey’e ulaştırdılar. Hacı İlbey; komutanlarıyla durumu gözden geçirdi. Haberleri değerlendirdi. Bu ele geçirilmesi nadir bir fırsattı. Bundan önce yaptıkları savaşlarda bu gibi fırsatlardan nasıl faydalanacaklarını gayet güzel öğrenmişlerdi. Kurnazlıkla birçok düşman kaleleri ya içten, ya dıştan tuzaklar kurularak kazanılmıştı. Bu seferki düşmanın vurdumduymazlığı affedilmeyecekti. Hacı İlbey bir durum muhakemesi yaptı:
Kendi kuvvetlerinin azlığını düşmanın uykusundan faydalanarak telafi edecek, düşmana bir gece baskını yapacaktı. Zaten bugüne kadar böyle baskınlar yaparak birçok savaşlar kazanmışlardı. Gece karanlığından faydalanarak ve düşmanı uykuda yakalayarak bir baskınla düşmanı yok etme kararı alındı.
     Yapılan plana göre Hacı İlbey’in akıncı kuvvetleri dört gruba ayrılacak, her grubun başına güvenilir bir komutan verilecekti. Dördüncü gruba da kendisi komuta edecekti. Gruplar da emredilen tertip içinde bulunacaklardı. Herkes gün iyice kararıncaya kadar, ağaçlık bir bölgede gizlenecek, saldırı zamanına kadar gizliliğe devam edeceklerdi. Her ne pahasına olursa olsun, varlıklarını düşmana sezdirmeyeceklerdi. Düşman ordugahına hiç bir insanın dışarıdan girmesine izin verilmeyecek, düşman ordugahından çıkan olursa, derhal yakalanacak, geriye ordugahlarına dönmelerine imkan verilmeyecekti. Gruplar birbirleriyle aralıksız bağlantı kuracaklar, saati geldiğinde de hep birlikte saldırıya geçeceklerdi.
Gururlarından hiç bir emniyet tedbirine dahi lüzum görmeyen, içki içen, raks eden, eğlenceden başka bir şey düşünmeyen bu sarhoş kitlesine, amansız saldırılacak, kısa sürede zafer kazanılacaktı.      
  Hacı İlbey 4 numaralı grupla beraber bulunacak, saldırı işareti bu grupta yakılacak büyük bir ateş yığınıyla bildirilecek, bunu gören gruplar aynı zamanda, yer yer hazırladıkları odun yığınlarını tutuşturarak saldırıya geçeceklerdi. Saldırı başlar başlamaz, her taraftan kösler, davullar, nakkareler ve mehteran vaveylaya başlayacak, bu gürültülü ve Allah Allah sesleri arasında saldırı devam edecekti. Hedef düşman ordugahının merkezi olacak. Gruplarla dört yönden saldırılacak, saldırıya sabaha karşı fecre bir kaç saat kala başlanacaktı.
Düşmanın silahlarını kuşanmasına zaman ve meydan verilmeyecek ve kılıçtan geçirilerek, imha edileceklerdi. İşaret ve parola, Allah Allah sedaları olacaktı. Düşman ordugahında karışıklık ve panik çıktığı görülünce, her grup kendi geldiği yönde biraz gerileyecek, başıboş düşman yığınlarına durmadan ok yağdırılacaktı. Düşmanın bulunduğu ordugahın yalnız Meriç nehri yönü açık bırakılacak, diğer yönler tamamen kapatılmış olacak, bu yönlere doğru gelenler olursa işleri bitirilecekti. Hacı İlbey’in bu harekat planı çok mükemmel bir şekilde hazırlanmıştı.      
  Her şeyden habersiz, kendi alemindeki düşmanın sarhoş askerleri, çoktan sızmış, derin uykularında belki de zafer rüyaları görüyorlardı. O günün fecrine iki saat kala, Hacı İlbey kuvvetleri plan gereği hep birlikte ordugah yakınlarından, büyük ateş yığınlarının korkunç aydınlığı içinde dört yönden ve birden bire, mehterlerin kopardığı vaveyla arasında "Allah Allah!" sesleri ile düşman içine daldılar. Haçlılar, şarabın ve eğlencenin tesiriyle, bitkin ve sızmış derin uyku halinde iken ne olduğunu anlayamadan büyük baskın başladı...
  Silahlarına sarılmayı, atlarına binmeyi bırakın, ayağa bile kalkamayan, yerlerde sürünen ve ansızın baskına uğrayanların feryatları arasında ne yapacaklarını bilemeyen bu mağrur sarhoş sürüsü, yenilgiyi kısa sürede hak etmişti. Ordugahlarında daha birbirlerini iyi tanımadan bu hale düşmeleri onlar için çok elimdi. Birbirlerinin dillerini bilmeyen ayrı ırktan olan bu insan seli, Murat Han’ın ordusunun saldırısına uğradıklarını sanarak birbirlerine girmişlerdi. Osmanlı zannıyla birbirlerini öldürüyorlardı. Çaresizlik içinde Meriç Nehri yönüne kaçanlar, can havliyle suya düşmüş ve çoğu boğulmuştu. Osmanlı kuvvetlerinin baskın saldırıları sabaha kadar sürdü. Ortalık aydınlanmaya başladığı zaman şurada burada şaşkın, ne yapacağını bilmez düşman kuvvetleri de yok edildiler. Düşman ordugahı her şeyi ile Hacı İlbey kuvvetlerinin eline geçti. Bu baskında Hacı İlbey’in kuvvetlerinin kayıpları, düşmana göre hiç denecek kadar azdı. Düşman kuvvetlerinin çoğu kılıçtan geçirilerek imha edilmişti. Bu badireden yalnızca başkomutanları Macar kralı 5.Layoş ile Ulah Hakimi Mirçe, büyük bir şans eseri sağ olarak kurtulabilmişti. Bosna, Sırp ve Bulgar Kralları ile birçok prens, ölüler arasında kalmışlardı.
İşte Osmanlı askerlerinin Macarlarla çarpıştığı ilk savaş böyle başlamış ve anlatıldığı gibi bitmişti. Hacı İlbey’in baskını; bütün Avrupa’nın kolunu kanadını kırmış, onlarda moral bırakmamış, Osmanlıların ise 25 yıl rahat ve huzur içinde yaşamalarını ve bir manada gelişmelerini sağlamıştır. Hacı İlbey’in, bu savaş tipi, karakteristik bir süvari baskını idi. Böyle çok iyi planlanmış bir baskın ile kendisinden kat kat üstün düşman ordusunun yok edilmesi ve böyle bir teknik ile kesin sonuç alınması, dünya harp tarihinde ender rastlanacak olaylardan biridir. Hacı İlbey’in süvari mevcudu 5 bin civarındadır. Kendinden onlarca kat fazla düşmana karşı böyle bir baskın planı hazırlamak ve uygulamaya koyma cüreti, ancak pişmiş, vuruşmada ustalaşmış, savaş alanında doğmuş ve zaferlerle büyümüş bir Türk komutanına; Hacı İlbey’e nasip olmuştur.                                                                                                                                                                    
Bugün Edirne yakınlarındaki Sırpsındığı denilen mevki halen ziyaretçilerin rağbet ettiği yerler arasında bulunmakta, olayın yıldönümlerinde bu zafer kutlanmaktadır.
Çınar’ın dallarını kesmek için gelen baltalar adeta taşa vurulup parçalanmıştı.
 
SULTAN MURAD HAN İSTANBUL KAPILARINDA

Sultan Murat Han, hem Edirne’yi, hem de Bursa’yı başkent olarak kullanıyordu. Anadolu’daki işlerinde Bursa hareket noktası, Trakya’daki işlerinde ise Edirne çıkış yeri idi.
Ordusu ile bazen Anadolu’ya geçiyor, harekatlarda bulunuyor, işi bitince de Trakya’daki fütühata devam ediyordu.
Bu arada ülkedeki bayındırlık, adalet, müesseseleşme, eser inşası gibi faaliyetlere de hız verilmişti.
Sultan Murad Han, Anadolu’daki son Bizans kalesi olan Biga kalesini kuşatmış ve uzun çabalardan sonra fethetmişti. İlk Osmanlı Donanması’nı burada inşa edip, Biga kalesinin denizden kuşatılmasında kullanmış olduğu rivayet edilir.
Komutanları ise, Edirne’den ileride bulunan kaleleri teker teker düşürmekte, Kavala, İskeçe, Drama, Borla gibi önemli şehirleri Osmanlı sınırlarına katmaktaydılar. Böylece Balkanlar’ın içine doğru emin adımlarla yürüyen Osmanlı, diğer taraftan da, Çorlu’dan İstanbul tarafına doğru, Bizans’ın elinde bulunan kaleleri bir bir ele geçirerek İstanbul kapılarına doğru ilerlemekteydi. Bu harekatın başında ise bizzat Sultan Murat Han bulunuyordu. Yapılan bu fetihlerden enteresan bir kesiti dikkatlerinize sunuyorum:
İstanbul’a bir duraklık mesafede bulunan Çatalca yakınlarındaki İnceğiz kalesi şiddetli bir kuşatmadan sonra teslim alınmıştır. Tam o sırada da, Lala Şahin Paşa, Firecik kalesini fethettikten sonra askerleriyle birlikte Padişah’ın yanına gelmiştir. Her iki kuvvet müşterek olarak yine Çatalca yakınlarındaki Polonya adlı kaleyi kuşattılar. Mücahitler tüm araç gereçleri ve güçleriyle kaleye hücum üstüne hücum ettikleri halde, bir türlü netice alamadılar. Üstelik kale savunmasında bulunanlar da yılmamış, tüm şiddetiyle savunmayı sürdürüyorlardı. Bu güçlüğe çok üzülen Padişah:
-Bu harabede bekleyip durmak asıl almamız gereken yerleri feth etmemizi engelliyor. “Burayı Allah yıka!”
Diyerek kuşatmayı başka kumandanlara bırakıp, kendisi askerleriyle beraber Karadeniz kıyısına hareket etti. Orada bir çınarın altında istirahat ederken de düşünüyordu. O zamana kadar kumanda ettiği hiçbir harekatın başarılmadan başından ayrılmadığı halde, ilk defa böyle bir şey yapmıştı. Ufacık bir kalede uğradığı başarısızlık gururuna dokunmuştu. Bu konuda nasıl bir tedbir almalı diye düşüncelere dalmıştı. Bu sırada kale tarafından bir atlının kendisine doğru dörtnala geldiğini gördü. Gertirdiği haber enteresandı. Kale surlarından biri kendi kendine yıkılmıştı. Padişah’ın Allah’a imanı ve güveni tamdı. Hemen Lala Şahin Paşa’ya görev verdi ve kaleyi zaptettirdi.
Sultan Murad Han’ın askerleri bunun bir keramet olduğuna hükmettiler. Bu kaleye “Allahyıktı Kalesi”, dibinde oturduğu çınara da “Güçlüçınar” ismini koydular.

BALKANLAR’DA DAHA İLERİYE

Murat Han, fütuhatına devam ederken, en çetin düşman olan Sırplar’dan vur kaç taktiği ile karşılıklar görüyordu. Köyleri basan, evleri yakan, ahaliye bin bir türlü eziyetler eden Sırp Kralı Lazer’e bir ders vermek için, 1376 yılında üzerlerine bir sefer açtı. Aylarca Balkan dağlarında ileri geri gidildiyse de, Sırp ordusuna rastlanamadı. Onlar Osmanlı’nın gelişini haber alır almaz iç kısımlara doğru kaçmışlardı.
Osmanlı ordusu Murat Han kumandasında, kış için geri dönmeden önce stratejik bir konumda olan Niş kalesini fethetmeye karar vermiş ve çetin bir kuşatmadan sonra bu fethi gerçekleştirmişti. Bunu gören Sırp Kralı, Osmanlı’nın gücünü anlamış olacak ki, tabi olmak ve yıllık belli bir vergi ve istendiğinde de asker göndermek karşılığında Osmanlı’ya bağlanmayı kabul etmişti.

YENİLİKLER

1376 yılından itibaren Murat Han ülke içinde asayişin temin edilmesi, ilmi, askeri, kültürel ve adli müesseselerin kurulması gibi önemli işlerle uğraştı.
Kurulmuş bulunan Yeniçeri ocağının kanun ve kurallara bağlanması, sipahi ocağının kurulması, bir takım ilim müesseselerinin kurulması, ülke içinde sanat eserlerinin inşası bu devrede gerçekleşiyordu. Sipahi ocağı kurulduktan sonra, süratle geliştirilecek, ileride sayıları 250 bini bulacak olan bu atlı sınıf dünyanın en güzide askeri birliği olma vasfını kazanacaktı. Toprak kanunlarından zeamet ve tımar usulü bu dönemde kanunlaştırılmış, asırlarca yürürlükte kalmıştır.
Yeniçeri ocağını kuran Orhan Gazi’nin ağabeyi Alaaddin Paşa, geliştiren ve düzene sokan da Murat Han’dır. Keza Sipahi ocağını kuran da Murat Han’ın görevlendirmesiyle Timurtaş Paşa’dır.
Kütahya’da bulunan Germiyan Beyliği de bu dönemde önce akrabalık bağları ile sonra da sınırların kaldırılmasıyla Osmanlı’ya bağlanmışlardı. Anadolu’daki diğer beyliklerle de dostane ve sıkı ilişkiler kuruluyor, Anadolu birliğinin sağlanması için çekirdek adımlar atılıyordu.
 Yine bu dönemde Balkanlarda zuhur eden bazı isyan hareketlerini bastırıp, asayişi sağlamak için paşalarından bazılarını bu bölgeye sevkeden Murat Han, kendisi ekseriyetle Bursa’da bulunuyordu.
Selanik ve benzeri önemli şehirler bu dönemde fethedilmiştir.

AKINCI OCAĞI

Muradı Hüdavendigar döneminin yenilik ve özellikleri anlatılırken Osmanlı Akıncı Ocağı’ndan söz etmemek olmaz. Kanunnamesi Yıldırım Bayezid Han tarafından yazdırılan Akıncı Ocağı, denilebilir ki 1.Murad Han döneminde kurulup geliştirilmiş ve büyük hizmetlere imza atmıştır.
Yukarıda sözü geçen muhteşem Sırpsındığı Zaferi aslında Akıncıların bir zaferidir. Ulu Çınar’ın dallarının dünyaya uzanmasında bu ocak çok büyük hizmetlerde bulunmuştur.
O halde Akıncılar ve Akıncı Ocağı konusunda özet bilgiler vermek bu dönemi anlamak için faydalı olacaktır.
Akıncılar Osmanlı ordusunun öncü kuvvetleridir. Bir savaşta ordudan dört beş gün önde giderek keşif hizmeti görürler. Düşman topraklarındaki araziyi ordunun rahatlıkla geçeceği şekilde açar, tedbirler alır, düşmanın pusu kurmasını engellerlerdi. Düşmanı maddi ve manevi şekilde yıpratır, güç kaynaklarını ve sanayisini hırpalar, moralini düşürür. Halka korku ve dehşet hissini yaşatarak mukavemetini kırar. Ganimetleri toplayıp geriye aktarır. Esirler alıp gerekli istihbarat hizmetlerini yapar, istihkam hizmetlerini yerine getirerek ordunun süratini ve emniyetini sağlarlardı.
 İlk akıncılar Devlet’in kurucuları ve onların arkadaşlarının sülalesindendir. Akıncılık genellikle babadan oğula geçen bir meslek şeklinde devam eder. Akıncı Ocağı’na alınacak kişilere Akıncı Beyi karar verir. Divan bu işe karışmaz. Akıncı Ocağı Beyleri, fevkalade selahiyetlerle yüklü, doğrudan padişahtan emir alan kimselerdir. Rütbeleri de sancak beyi derecesindedir.
Akıncı ocakları serhat boylarının belirli yerlerinde bulunur. Bunların akın yapacakları yerler de kendi aralarında taksim edilmiştir. Her ocağın başında Akıncı Beyleri bulunur. Bu beyler Malkoçoğlu, Mihaloğlu, Turahanoğlu, Evranosoğlu veya buna benzer, devletin Söğüt’te kuruculuğunu yapmış ilk Osmanlıların soyundan gelmiş kimselerdir.
Bütün akıncıların isimlerini, eşkalini ve özelliklerini gösteren muntazam defterleri vardır. Bunların bir nüshası devlet merkezinde ve defterhane hazinesinde, öbürü şeri mahkemelerde saklanırdı. Ölenlerin veya sakat kalanların yahut da akına gidemeyecek kadar kocayanların yerine oğulları geçer, bu olmazsa gönüllü olan yakın akrabalar tercih olunurdu. Yine ihtiyaç hasıl olursa Aydın, Saruhan, Menteşe yörelerinden gözüpek, iyi binici ve silahşör Anadolu çocukları, kefil gösterilmek şartıyla Akıncı Ocağı’na alınabilirlerdi.
Akıncıların ekserisi, Avrupa ve Balkan dillerini bilir, çoğu bir veya birkaç dili anadili gibi konuşurdu: Macarca, Almanca, Sırpça, Yunanca, Latince, İtalyanca ve daha başkaları... Bundan dolayı Divanı Hümayun’un gizli haber alma teşkilatını, ekseriya akıncılar ve leventler meydana getirirdi. Akıncıların bu başarılı istihbaratları sayesinde Osmanlı Sultanları Avrupa saraylarında meydana gelen tüm olayları, planları, hareketleri kısa sürede öğrenir, ona göre vaziyet alırlardı. Akıncılar düşmanlarca korkulan bir teşekküldü. Hayrete şayan derecede iyi düzenlenmiş bu gizli hizmet teşkilatının kolları, dünyanın her tarafına dal budak salmıştı. Bilhassa Sultan Fatih’in İtalya’da sahip olduğu haber alma teşkilatı, çeşitli İtalyan devletlerinin en gizli ve yüksek çevresine kadar sızma imkanını bulmuştu. Adeta Avrupa’da bir kral öksürse Osmanlı Sultanı anında duyuyordu.
Akıncılar, sefer zamanlarında onarlı teşkilat halinde bulunurlardı. On kişiye onbaşı, yüz kişiye subaşı, bin kişiye binbaşı kumanda ederdi. Hepsi birden ise akıncı beyine bağlı idiler. Düşman topraklarında belirli yerlere geldiklerinde küçük birliklere bölünerek yollarına devam ederlerdi. Her birliğin kolaçan edeceği şehir ve kasabalar önceden kararlaştırılır, dönüşte birlikler, yine belirli yerlerde fakat evvelce ayrıldıkları mevkilerde olmamak üzere birleşirler ve birkaç birleşmeden sonra akıncı beyinin nezaretinde Osmanlı topraklarına dönerlerdi. Bu durum, düşman ülkesini dehşet içinde bırakır, nerede ve ne zaman bulundukları ve bulunacakları hakkında yüzlerce şayia çıkar veya çıkarılırdı. Gerçekten de, Avrupa içlerinde ya da çok uzak okyanus kıyılarında herhangi bir ülkede, aniden ortaya Türk akıncıları çıkabilir, şayet o ülkenin Osmanlı’ya düşmanlığı varsa ortalığı birbirine katar ve dehşet izleri bırakıp gene aniden kaybolabilirlerdi.
Evliya Çelebi, kendine has tatlı üslubuyla akıncıları şöyle anlatır:
"Akıncı gazileri daima kılıcı belinde, tüfengi elinde adamlar olup, gece gündüz silahları ile yatarlar. Hatta gusl eder iken ve namaz kılar iken bile, aletleri ve silahları yanlarında hazır durur.. Kuşakları ekseriya "zünnar" da denilen kuşakdır...Bir esir bulunca, onunla bağlarlar, bir kuyudan su çekseler kuşağı ile çekerler. Nice gaziler, esir oldukdan sonra, kuşağını kemend edip düşman kal'alarından firar etmişlerdir.... Yoldaşlarını esaretten kurtarmak için her fedakarlığı yaparlar.”
Akıncıların silahları pala, mızrak, kılıç, kalkan ve atların eğerine takılan başı topuzlu bozdoğandır. Bazıları hafif zırh giyer, başlarına da kızıl börk takarlardı. Kurt başı işaretli alemler taşırlardı.
Bunların yiyecek işleri de kendileri gibi hafifti. Atlarının eğerlerine asılı birer küçük edevat ile işlerini görürlerdi. 
Akın sırasında bir ata binerler, yedeklerinde dört-beş at daha getirirlerdi. Bu atları da, Avrupa içlerine kelle koltukta kanatlandıklarında sıra ile binmek, süratli bir şekilde gitmek ve dönüşte ganimet malını taşımak için kullanırlardı.
Akıncılar emirleri doğrudan Padişah’tan alırlardı. Gittikleri yerlerdeki yetkililerden emir almazlardı. Tam bir serdengeçti olarak yetiştirilirler, gerektiğinde de severek şehitliğe erişirlerdi. Sayıları da bazen onbinlerden fazla olurdu. Büyük vurgunlar, başarılı sonuçlar ve yüklü ganimetlerle geri dönerlerdi. Mesela sadece 1473 Macaristan akınının sonucunda 60 bin esir ve 900 bin baş hayvanla geri döndükleri bilinmektedir. Bu rakamlar, düşmanın ekonomisine vurulan darbenin ve savaş gücünün nasıl tahrip edildiğinin bir delilidir. Daha Osmanlı ordusu ile karşılaşmadan düşmanın böylece işi bitmiş, ikmal maddeleri tüketilmiş olurdu.
Bazıları bu akıncı birlikleri hakkında yanlış bilgiler verirler. Bu bilgilere bakacak olursak zannederiz ki Akıncılar küffar üzerine, dost düşman ayırımı yapmaksızın akınlara girişirler, zarar verirlerdi. Gerçek bunun tamamen tersidir. Osmanlı ülkesi ile savaş halinde bulunan ya da yapılmış bir barışı bozan ülkelere yapılırdı bu akınlar. Bunların savaş gücü kırılır ve sulh anlaşmasına zorlamak için Akıncıların hedefi olurlardı. Yoksa sulh içinde bulunulan ülkelere akın olayı söz konusu değildir. Ancak istihbarat faaliyetleri böyle değildir. Her ülke içinde istihbarat faaliyetleri için elemanlar bulundurulur ve her haber anında Osmanlı sarayına ulaştırılırdı.
 Akıncının Avrupa’da bıraktığı dehşet tesiri kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Akıncılardan korunmak için Avrupalılar hususi dualar öğrenip okurlardı. Bu "akıncı duaları" Avrupa şiirinde ayrı bir tür teşkil eder. Halen Avusturya’da yer yer ağlayan çocukları "sus, Türkler geliyor!" cümlesiyle korkutmak adeti devam eder.
Viyana'daki Saint Stephan Katedralinin çan kulesinde 1534'de ihdas edilen; Osmanlı akıncılarının yaklaştığını görüp çan çalarak Viyanalı'lara haber vermekle görevli bir memuriyet, ancak 1956'da Viyana Belediye meclisince ''Artık bir Osmanlı tehlikesi kalmadığından ve bu görevin lüzumu olmadığı için..” kaldırılmıştır.
Akıncıların benzeri bir de “Deliler” grubu vardır.
Hudud ve hududa yakın yerlerde bulunup, Serhad Kulu denilen kuvvetler arasında, iri yarı, şecaat ve cesaretleriyle eşsiz ve akıncılara benzeyen bir hafif atlı sınıfı daha vardı ki, harikulade cesaretlerinden dolayı bunlara “Deli” adı verilmiştir. Tarihçilere göre pervasızca hasma saldırmaları, gözlerini budaktan esirgemeyerek hayatlarını hiçe sayarak cenk etmeleri kendilerine bu lakabın verilmesine sebep olmuştur.
Bu Delibaşı sınıfı; "Kalpaklarımız Emir ül Mü'minin Hazreti Ömer’in çizmesinin koncuğudur, ocağımız da ona mensubdur” diyerek ocaklarının pirini Hazreti Ömer kabul ederlerdi. Deliler, fevkalade cesaret ve atılganlıkları ve korkunç kıyafetleriyle hasımlarını korkutup sindirirler, tufan kesilip daima galip gelirlerdi. Bunlarda esas akide ve iman, başa yazılanın mutlaka zuhura geleceği kanaati olduğu için, hiçbir tehlikeden kaçınmazlardı.
Deli askeri sınıfı 1689'da ihdas edilen, Müslüman olmuş gençlerden teşekkül etmiş olup, tamamıyla Rumeli halkındandı. Akıncıların silahları bunlarda da vardı. Başlarında benekli kurt derisinden yapılmış ve üzerine kartal kanatları takılmış bir başlık bulunurdu. Şalvarları, kurt veya ayı derisinden olup tüyleri dışarıda idi. Ayaklarında, burunları sivri, arkasında uzun serhadlik denilen mahmuzları olan çizmeler giyerlerdi. Atları da çok hızlı ve dayanıklıydı. Hizmet ettikleri sınır beyinden veya Beylerbeyinden aylık alırlardı. Delilerin elli-altmış kişisi bir bayrak sayılır, böyle birkaç bayraktan oluşan birliğe Delibaşı komuta ederdi. Eğitimini bitiren adaylar, yeminli bir merasimle deli başlığı giyip, ağa çırağı olurdu. Yeminini tutmayıp, kanunlara ve törelere uymayanların başlığı alınıp, ocaktan atılırlardı.
Akıncı sınıfına mensup Osmanlı askerinin; cesareti, kahramanlığı, fedakarlığı, bağlılığı, disiplini ve dayanıklılığı ile yapmış oldukları olağanüstü hizmetler, hala dilden dile anlatılmaya devam etmektedir. Nice romanların yazıldığı, filmlerin çevrildiği bu akıncı askerleri, Osmanlı zaferlerinin alt yapısını oluşturmuş bir sınıftır.
 
KARAMANOĞLU’NUN YAPTIĞI

Sultan Murat Han, dahilde imar ve islah, batıda ise düşmanlarına karşı cihada hazırlık işlerini yapmaktayken, doğuda Osmanlı’nın başarılarını kendi emellerine uygun görmeyen Karaman Beyliği, bir takım hazırlıklar yapmış, arkadan vurmak için fırsat kolluyordu. Padişah ise Karamanoğulları gibi Müslüman ve Türk bir kavimle vuruşmayı asla düşünmüyor, cihad için yönünü batıdan başka yöne çevirmek istemiyordu. Ama bu hazırlıkları da gözden ırak tutamazdı. Karaman beyine mektuplar gönderip nasihat ve ikazlarda bulunmaktan geri durmuyordu. Murat Han, Karaman beyine kızını vererek akrabalık bağı da kurmuştu. Buna rağmen içten içe düşmanca emeller beslediğini görüyor, bunun için nasihat etmek istiyordu.
İşte bu mektuplardan birinde şunları hatırlatıyordu:
“Doğru oturup doğru hareket edesin. Allah’ın yardımı ile bundan sonra da, savaş hazırlığı yaparak küffara karşı yeni gazalara yönelmemiz gerekir. Büyük Yaratıcı’dan dileğim yalnız şudur ki, idare ettiğim devletin hedefi yalnız İslam’ın yükselip selamet içinde yaşayabilmesidir. Bunu durdurmak ve geriletmek isteyenlere karşı hiçbir vakit fırsat vermeyeceğim.”
Padişah’ın korktuğu nihayet oluyordu. Karaman Bey’i askerleri ile harekete geçmiş, Osmanlı sınırları içindeki Seydişehir, Yalvaç, Karaağaç ve Beyşehir’i zaptetmişti. Murat Han önce bir fetva aldı. Bu fetvada şu hüküm bulunuyordu: “Manii gazaya karşı gaza, gazai ekberdir”
Yani, “Allah yolunda cihad edilmesine mani olanlara karşı cihad etmek, en büyük cihaddır.”
Bu fetvayı alan Murat Han, Karamanoğlu üzerine sefer açtı. Topladığı ordu içinde Sırp Kralı ile yaptığı yeni anlaşma gereği 2 bin kişilik Sırp birliği de vardı.
Yapılan savaş o güne kadar Karaman Beyliği ile yapılan savaşların en büyüğü oldu. Hatta meydan savaşı itibariyle Hıristiyanlarla yapılanlardan da büyük idi. Konya ovasında yapılan bu savaşta, bilhassa Şehzade Yıldırım Bayezid’in ani ve hızlı atakları ile Karamanoğlu ordusunun perişan olduğunu görüyoruz.
Sultan Murad Han ordusuyla Konya kapısına dayanmıştır. O an işlerin çok kötüye gideceğini ve tüm topraklarını yitireceğini gören Karamanoğlu, Sultan Murad’a kızını yani kendi zevcesini göndererek aman dilemiş ve affedilmesini istemiştir.
Avrupa’da cihad hareketine devam etmek isteyen, kardeş kanı dökmekten hiç hoşlanmayan ve Anadolu’da problem istemeyen Padişah, bu ricayı geri çevirmedi.
Tecavüz edip işgal ettiği yerleri geri vermesi karşılığında anlaşma yapıldı.
Bu arada Padişah kendi askerlerine, halka karşı çok iyi davranmalarını, halka tecavüz etmemelerini, mallarını haksız yere almamalarını tenbih etmişti. Halk Osmanlı’nın bu asil davranışlı askerlerine hayran kalmıştı. Karamanoğlu’nun zulüm ve baskısından bıkan halk, Osmanlı’nın adaletini ister duruma gelmişti. Lakin Osmanlı ordusunda anlaşma gereği bulunan 2000 kişilik Sırp birliğinden bazıları, Padişah’ın bu uyarılarına rağmen halka kötü davranmışlar, bazı talan hareketlerinde bulunmuşlardı. Bunun üzerine Padişah birkaç Sırp askerine idam dahil, çeşitli cezalar vermişti.
Seferden sonra Sırplı askerler memleketlerine dönünce bu ceza olayını abarta abarta, Padişah’ın Sırplılara karşı özel bir davranışa giriştiği ve haksız yere idamların yapıldığını kendi halkları arasında konuşmaya başladılar. İleride anlatılacağı üzere Osmanlı’ya karşı savaş açmak için bahaneler arayan Sırbistan, bu olayı da savaş sebebi olarak kullanmıştır.
Sultan Murat Han, henüz bölgeden ayrılmadan, Konya’da iken kendisine Teke (Antalya) Beyi’nin isyan ettiğini haber verdiler. Hazır yakınken Teke üzerine yürümesini teklif ettiler. Teke küçük bir beylikti. Sultan Murad’ın cevabı enteresandır:
“Teke Beyi fakirdir. Hükümeti İstenos ve Antalya şehirlerine inhisar etmiştir. Bana isyan edecek ne gücü vardır? Şimdi onun üzerine varmak benim için ardır. Şahine sivrisinek kovalamak yakışmaz.”
Bursa yolunu tutup dönmüştür.
Ne gariptir ki, Karamanoğlu Alaaddin Ali Bey, Kayınpederi Sultan Murad Han tarafından affedilmişken, Kosova savaşı için asker desteği vermek zorunda kalmışken, hiçbir zaman düşmanlık hislerinden vazgeçmemiştir. Selçuklu mirasının Karaman Beyliğine ait olduğu düşüncesiyle, yine fırsat kollamaya başlamış, Kosova öncesi Haçlı hazırlıklarını haber alınca onlarla temas arayarak, Osmanlı’yı arkadan nasıl vuracağının hesaplarına dalmıştır. Kosova’ya destek birliğini korkusundan göndermiş olduğu ortaya çıkmaktadır. Osmanlı ile Karamanlı kardeş kavgası bu olaylarla daha başlangıç safhasındadır. Bundan sonra bu kavga, daima Osmanlı’nın toleranslı davranışları, Karamanlı’yı hep affetmeleri ve onlara hayat hakkı tanımalarına rağmen, daha 200 yıla yakın devam edecektir. Müslüman’ın Müslüman’la, hatta Müslüman Türk’ün Müslüman Türk’le olan bu kavgasının çok enteresan olaylarla devam etmiş olduğunu, 2.Murad Han devrinde dört mezhebe göre de, Karaman’ın ortadan kaldırılıp, Beyi’nin katlinin vacip olduğuna dair fetvalar alınmış olmasına rağmen, yine de müsamaha edilmiş olduğunu hayretle okuyoruz. Karaman’la Osmanlı kavgasının bir özetini kitabımızın ilgili bölümünde verdik. İbretlik olayların vuku bulduğu bu kavga yaklaşık 200 yıl sürmüş, Ulu Çınar’ın güçlü dalları sonunda bu kavgada galip gelmiştir.

KOSOVA’YA DOĞRU DOLUDİZGİN
                                        
Osmanlıların Balkanlarda hızlı bir ilerleyiş içine girmeleri ve Edirne’nin fethi ile ileri harekete devam etmeleri, Avrupa devletlerini ciddi bir telaşa düşürmüştü. Bir taraftan Sırpsındığı hezimetini unatamıyorlar, intikam ateşleri ile yanıyorlar, diğer taraftan da, bir şekilde Osmanlı’nın durdurulması gerektiğini düşünüyorlardı. Bu son durumdan en çok kaygılanan Sırbistan Kralı Lazar olmuştu.  Osmanlıların Balkanlar’dan atılması tek düşüncesi haline gelmişti. Zaten Kral Lazar, Osmanlıları hiç bir zaman çekememiş, her fırsattan yararlanmak istemişti. Hınç almak için zamanın tam uygun olduğuna karar vermiş, ama harekete geçeceği sırada, Niş’in de Osmanlıların eline geçtiğini görünce çileden çıkmıştı. Bu son olay Lazar’ı yılgınlığa da düşürmüş, gururunu kırmış, ülkesinde itibarının azalmasına sebep olmuştu.
Niş’in Osmanlılar tarafından alınması ve Sırbistan’ın yenilmesi sonucu, Sırplarla anlaşma yapıldı. Sırbistan Krallığı her yıl Osmanlılara, belirlenen vergileri verecekti. Kral Lazar bu mali mesuliyetlerinden bir an evvel kurtulmak ve elden çıkan yerlere tekrar sahip olmak için gizliden askeri ve siyasi ittifaklar kurma yolları aradı ve bunda da başarılı oldu.
Evvela yakın komşu devletlerle ittifak yaparak kuvvetli ve büyük bir ordu kurmayı tasarlıyordu. Bu tasarının gerçekleşmesi için önce Macaristan krallığına sokuldu. Fakat Macaristan’ın iç durumu Sırplarla bir ittifaka elverişli değildi. Bosna ve Bulgaristan Krallarıyla anlaşabileceğini düşündü. Onlara başvurdu. Bosna Kralı bu sıralarda Sırp ve Macarların baskısından kurtulmuş ve oldukça da kuvvetlenmişti. Bir gün Osmanlıların saldırısına uğrayacağından ve yurdunun elinden çıkacağından korkuyordu. Kral Lazar’a yardım göndermek yerine, Osmanlılarla yapılacak bir savaşa kendisinin komuta edeceği bir Bosna ordusu ile katılacağını bildirdi. Aralarında bir antlaşma sonucu ittifak imzaladılar. Kral Lazar bu sıralarda Bulgaristan Kralı Şişman’ın nabzını yokladı. Bulgaristan Kralı o sıralarda Osmanlılarla barış yapmış, kızını Murat Han’la evlendirmişti. İşte bu sıralarda Osmanlılar Karamanoğullarına karşı harekete geçmiş olduklarından, Sırbistan Osmanlı ordusu ile birlikte bu savaşa katılmak üzere 2 bin muharip göndermişti. Osmanlıların zaferiyle sonuçlanan Karaman seferinde, yardımcı Sırp kuvvetlerinden bazı kişiler emirlere uymadıkları, çapulculuk yaptıkları, silahsız halka tecavüzde bulundukları için padişah tarafından cezalandırılmışlar, hatta bir kaçı da idam edilmişti.
Sırp askerler ülkelerine dönünce yaptıkları kötülükleri inkar etmişler, büyük haksızlıklara uğradıklarını söyleyerek halkın galeyana gelmelerine sebep olmuşlardı. Kral Lazar bu fırsattan yararlanmaya karar verdi. Osmanlılara karşı savaş hazırlıklarını hızlandırmaya başladı. Bu meyanda Lazar Arnavutluk Beyliklerini ve Bosna Krallığı’nı, Eflaklıları, Lehlileri ve Macarları da Osmanoğulları aleyhine birleştirerek kuvvetli bir ordu kurmaya muvaffak olmuştu. Balkanların muhtelif yerlerinde akıncılarla karşılaşan bu yeni ordu, bir iki galibiyet de elde etmiş olmanın gururuna kapılarak, artık bu ordunun Osmanlı’yı Balkanlardan atabileceğine inanmaya başlamışlardı. Bu müttefik Haçlı ordusuna güvenerek, Osmanlı’ya karşı savaş ilanı için elçi göndermişti.
 Murat Han Bursa’da bulunuyordu. Derhal harekete geçerek Karesi ve Kütahya’da sancak beyi olan oğulları Yakup Çelebi ile Yıldırım Bayezid’e haberler ulaştırarak, askerleriyle Çanakkale’den Gelibolu’ya geçip, Filibe Ovasında yığınağını yapacak olan Osmanlı ordularına katılmalarını bildirdi. Diğer taraftan Saruhan, Menteşe ve Aydınoğullarına toplayacakları askerleriyle yardıma koşmaları bildirildi. Bu suretle ordu düşünülenin üstünde kuvvetlenmiş olacaktı. Bu sırada Hacc’dan gelen büyük komutan Gazi Evrenos Bey de orduya katılmış bulunmuyordu. Kendisine, başkomutanlık müşavirliği görevi verildi. Murat Han, savaş divanı toplanmasını da emretti. Genel durum gözden geçirildi, stratejik savaş planı hazırlandı.
Düşman ordusu da yeni iltihaklarla gittikçe büyüyordu. Mesela Bosna Kralı sözünü tutmuş, ordusuyla Sırp ordusuna katılmıştı. Sırp ordusu kendinden emin bir halde bulunuyordu. Silah, araç ve gereç üstünlüğü de düşman tarafında idi. Osmanlı ordusunun uzun bir yürüyüşten sonra karşılarına yorgun geleceğini düşünüyorlar ve bu sebeple de savaşı kazanacaklarına inanıyorlardı. Harp zamanı yaklaştıkça, Lazar ordusunda telaş görülüyordu. Bir süre sonra haçlı ordusu, Kosova ovasının karşı sırtlarında Osmanlı ordularını çok düzenli tertiplenmiş durumuyla karşılarında görünce şaşakalmışlardı. Hiç beklemedikleri bu hal, Osmanlı ordusunun dalgalanan sancakları ve kendilerinden emin halleri Lazar ordusunu düşündürmeye başlamıştı. Bu durum karşısında Kral Lazar, hemen komutanlarını topladı. Herkese bu savaşın nasıl yapılacağını sordu. Savaş şurasında bulunan prensler ve komutanlardan birçoğu, Osmanlı ordusunun yorgunluğundan, Kosova ovasında henüz savaş düzeni alamamış bulunmasından yararlanmak için derhal taarruza geçilmesini, geceleyin taarruz edildiği takdirde Osmanlı ordusunun tümünün yok edilebileceğini söylediler. Bu son teklif kabul edilmedi. Ertesi sabah şafakla beraber saldırmanın uygun olacağına ve bu süre içinde birliklerin uygun savaş tertiplerinin alınmasına karar verdiler. Haçlı ordusu hazırlanırken, Osmanlı ordusu boş durmuyor, büyük düzenleme içinde bulunuyordu.

MURADI HÜDAVENDİGAR’IN RÜYASI

Murad Han ümidini yitirmemekle beraber, durumun çok zor olduğunu görüyor, ama hazırlıkların tamamlanmasından da asla vazgeçmiyordu. Savaşacağı düşmanı kendi gözüyle görmek istedi. Şehzade Yıldırım Bayezid’le birlikte düşman ordularının son durumlarını görmek üzere bir tepeye çıktılar. Düşmanın sayı üstünlüğü karşısında hayrete düştüler. Ovanın bir bölümü, süvari ve piyade kuvvetleriyle doluydu. Zırhlı süvarilerin parıltıları gözleri kamaştırıyordu. Ovanın genişliği ve derinliği içinde sonu gelmez uzunluğuna tertip almış düşman safları görünüyordu. Rüzgar da düşman tarafından esiyor, kalkan toz toprak normal görüşü bile engelliyordu.
Murad Han, karşısındaki Haçlı ordusunun kendi ordusundan kat kat sayı üstünlüğüne sahip olduğunu görünce, savaşın yapılacağı arazi üzerinde düşündü. Kararlar aldı. Arazinin çok tozlu ve rüzgarın da düşman yönünden esmesi, Osmanlı askerinin isabetli atışlarına engel olacağı endişesiyle üzüldü. Fakat bu kötü ve aleyhteki durumları beraberindekilere sezdirmedi. Oğluyla geri döndüler. Harpte yapılacak hareketleri bir daha gözden geçirmek üzere tekrar harp meclisini topladılar. Son durum bir defa daha gözden geçirildi. Komutanların bir bölümü rüzgarın aleyhte esmesi ve aynı zamanda da askerin yorgunluğunu ileri sürdüler. Bir bölüm komutan da, düşmanın çokluğu karşısında cephenin en önemli hatlarında develer bulundurularak düşman atlarının ürkütülmesi gerektiği görüşünü savundular. Söz alan Şehzade Yıldırım Bayezid:
-Biz mert insanlarız. Savaşımız da mertçe yapılmalıdır. Hileye sapılması doğru değildir. Fedakarlık ve kahramanlığa hiç bir şey engel olamaz. Her şeye çare mutlaka bulunur. Osmanlı bugüne kadar develerin veya başka bir şeyin arkasına saklanarak savaşmamıştır. Osmanlı askeri bu ana kadar düşmanıyla göğüs göğüse çarpışmaktan hiç geri durmamıştır. Anadolu’nun ve Rumeli’nin geniş ovalarında birçok kaleler, develer arkasında saklanarak mı kazanıldı? Hileye lüzum yoktur, Allah’a inanıyoruz ve Allah’ın yardımına biz kavuşacağız, zaferi mutlaka kazanacağız. Zafer bizimdir. Allah’ım buna şahittir.  Bu güne kadar yaptığımız savaşlarda böyle olmamış mıydı?!.
Şehzade Bayezid’in sözleri, sadrazam Ali Paşa’nın Kuran’dan ayetler okumasına vesile oldu.
Ali İmran 139:
“Gevşemeyin, hüzünlenmeyin. Eğer (gerçekten) iman etmiş kimseler iseniz üstün olan sizlersiniz.”
Enfal 17:
“(Savaşta) onları siz öldürmediniz, fakat Allah onları öldürdü. Attığın zaman da sen atmadın, fakat Allah attı. Mü’minleri, tarafından güzel bir imtihanla denemek için Allah öyle yaptı. Şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.” 
Ayetlerini okuduktan sonra da, Peygamber Efendimiz’in düşmanlarıyla yaptığı Bedir savaşını işaret ederek:
-Çoğu zamanlar fazla kuvvetler, az kuvvetler tarafından yenilmiştir.
Deyince, oradaki komutanların, Allah’a tevekkül ile imanları kuvvetlendi. Zaten başka dayanakları da yoktu. Bu harp Osmanlılar için bir ölüm kalım mücadelesi olacaktı. Çünkü Kosova’da yapılacak ve kazanılacak bir cihad, Rumeli’nde Allah nizamının kalmasına, hükümranlığın sağlamlaşmasına ve Osmanlı’nın burada devletlerini devam ettirmelerine yarayacaktı.
Bütün Osmanlı ordusu, Allah’a bağlılık ve inanışları içinde harbi kazanmak için tüm güçleri ile gayret etmeğe and içtiler. Bu sırada söz alan ünlü kumandanlardan Timurtaş Paşa da, savaş tecrübelerine dayanarak, düşman süvarilerinin zırhlarından korkacak develerin geriye doğru kaçmaları halinde, düşman atlılarına engel olacağı yerde, aksine Osmanlı ordusunda karışıklık doğuracağını söyledi. Bunun üzerine Murad Han müşaviri Evrenos Bey’e:
-Sen bu düşmanın yapacaklarını hepimizden daha iyi bilirsin. Özellikle bu hususta tecrüben de çoktur. Onlarla çok savaştın ve çok zaferler kazandın. Senin son düşüncen nedir?
Diye sorunca Gazi Evrenos Bey tecrübelerine dayanarak şöyle konuştu:
-Düşman önce düzenli bir şekilde taarruz edebilir. Zamanla düzensiz bir hale gelir. Karışabilir. Zaferi kazanacağına inandığı için de rastlantılara güvenir. İşte bu sırada düşmana karşı taarruz uygun olur. Onların taarruz şekillerine göre savunma tertibi alınmalıdır. Osmanlı ordusunun bu suretle zafere daha kolay yaklaşacağını, bir yandan da, düşmanın taarruzundaki tertiplerini dikkate alarak, savunmamızın durumunu düzenlememizin doğru olacağını, birlikleri aynı noktalarda daima üstün tutarak ve daima toplu bulundurmamızın yararlı olacağını umut ederim.
Murad Han ve komutanlar, Gazi Evrenos Bey’in düşüncelerini uygun buldular. Ertesi sabah bu şekilde hareket edilmesine karar verildi. Savaş meclisi sona erdi.
Murad Han düşünceliydi. Uyuması mümkün değildi. Sabaha kadar Rabb’ine dua etti. Şöyle diyordu:
“Ya Rabbi! Senin aşkına yüz sürdüğüm şu anımda bana yardım et, milletime karşı yüzümü kara çıkarma. Yardımını benden ve askerlerimden esirgeme. Askerlerime beni siper et, onları zafere, beni şahadete ulaştır. İslam’ın mülkünü yok etme. Beni kurban et. Ben günahkar bir kulunum. Benim günahlarımın çokluğu yüzünden nusretini üzerimizden kaldırma. Bu ordu senin ordundur. Senin rızan için cihad etmektedir. Yardım eyle ya Rabb! Yarabbim bu fırtına, şu aciz Murad kulunun günahları yüzünden çıktıysa, masum askerlerimi cezalandırma. Onları bağışla... Allah’ım!.. Onlar ki buraya kadar, sadece Senin adını yüceltmek, İslam dinini kafirlere duyurmak için geldiler... Bu fırtına afetini, onların üzerinden defeyle... Senin şanına layık bir zafer kazanmalarını nasibeyle. Onlara öyle bir zafer kazandır ki, bütün Müslümanlar bayram ede... Ve dilersen o bayram gününde, şu Murad kulun sana kurban olsun Allahım!..”  
Gözyaşları çeşme olmuştu. Secde halinde uzun uzun dua etti, ordusuna muzafferiyet, kendisine de şehitlik ihsan etmesini istiyordu.
Duasını o günün şairleri manzum hale getirmişlerdi. Şöyle yalvarıyordu:

“Abı Ruyı Habibi Ekrem için
(Habibi Ekrem’in yüzü suyu hürmetine)
Kerbela’da revan olan dem için
(Kerbela’da akan kan hürmetine)
Veda gecesi ağlayan göz için
Aşkın uğruna sürünen yüz için
Ehli derdin dili hazini için
(Dert çekenlerin yaralı gönlü için)
Cana tesir eden enini için
(Cana tesir eden ahları için)
Eyle ya Rabb lütfunu hem rah!
(Lütfunu yoldaş eyle Rabbim)
Hıfzını eyle bize püştü penah
(Sırtımızı muhafazanla güvenli eyle)
Ehli İslam’a ol mu‘inü nasır
(Müslümanlara yardımcı ol)
Desti adayı bizden eyle kasır
(Düşman elini bizden uzak eyle)
Bakma ya Rabb bizim günahımıza
Nazar et canı dilden ahımıza
(Gönülden feryadımıza bak)
Etme ya Rabb mücahidini telef
Tiri adaya kılma bizi hedef
(Düşman oklarına bizi hedef yapma)
Çeşmimiz sakla girdü muarekeden
(Çevredeki kavgalardan gözümüzü sakla)
Cündi İslamı cümle mühlikeden
(İslam askerlerini tüm tehlikelerden sakla)
Bunca yıl sa‘yü ictihadımızı
(Bu kadar yıldır çalışma ve cihadımızı)
Gazavat üzre yahşi adımızı
(Cihadlardaki güzel ünvanımızı)
Etme ya Rabb kahrın ile tebah
(Kahrın ile bizi perişan etme ya Rabb)
Yüzümü halk içinde etme siyah
Rahı Din içre ben feda olayım
(Din yoluna ben feda olayım)
Siperai askeri hüda olayım
(Allah askerilerine siper olayım)
Din yolunda beni şehid eyle
Ahirette beni said eyle
(Ahirette beni cennetlik eyle)
Mülki İslamı payı mal etme
(İslam topraklarını ayak altında çiğnetme)
Menzili fırkai delalet etme
(Sapıtmış toplumların varacağı yerden koru)
Keremin çoktur ehli İslam’a
Dilerim kim erişe itmama
(Dilerim ehli İslam neticeye ulaşır)”

Gözyaşları akarken birazcık dalmıştı. Uyandığında yüzü gülüyordu. Sevinçliyli:
-Allah dualarımı kabul etti. Bana rüyamda malum oldu. Bugün muzafferiyet bizimdir!
Diyerek sevincini etrafındakilerle paylaşıyordu. Gün ağardığında etrafına bakındığı zaman, dün çok fena ve aleyhine esen rüzgarın kesildiğini, hafif serpeleyen yağmurun ovadaki tozları yatıştırdığını hayret ve sevinçle görünce, Allah’a şükretmeye başladı. Sabah namazını kıldıktan sonra, savaş düzeni almış olan ordusunun en ön saflarına kadar gidip gördüğü rüyayı ve aldığı müjdeyi onlara anlattı. Morallerini düzeltti. Askerine seslenerek:
- Yiğitlerim, şahbazlarım, askerlerim!.. Beylerim, paşalarım, evlatlarım!.. Dervişler, gaziler, erenler!.. Sizlerle beraber 36 cihada girdik. Hemen Yüce Allah’ımızın yardımları ile bu 37. cihadımızdır. Karşımızda yetmişikibuçuk kefere milleti birleşmiş, gök demire bürünmüş!., Allah’ın askeriyle, cenk dilerler. Göreyim sizi!.. Allah’ın rızasını, Resulullah’ın şefaatını dileyenler!.. Erlik, mertlik ve şehitlik günü, bugündür!.. Can verip, cennet alalım. Hakk yardımcımız olsun!.. Göreyim sizi koçlarım, aslanlarım zafer sizindir!..
Diyerek, cephenin merkezindeki savaş idare yerine gitti.

ADIM ADIM ZAFER

Osmanlı ordusunun harp tertibatı şöyleydi:
Sağda, merkezde, solda olmak üzere üç grup halinde tertiplenmişlerdi. Sağda, yaya ve atlı gruplardan oluşan birliklere Şehzade Yıldırım Bayezid komuta ediyordu. Birinci hatta piyadeler, ikinci hatta süvariler bulunuyordu. Rumeli sipahileri Evrenos Bey komutasında, Rumeli yayaları Kürtağa komutasında, Azap askerleri Hoca ve Hamza Beyler komutasında idi. Şehzade Bayezid’in kuvvetleri gerisinde toplar da mevzilendirilmişti. Aslında toplar etkili bir savaş aracı olarak Osmanlı tarihinde ilk defa kullanılıyordu. Ondan önce toplar sadece korkutmak ya da belli işaretler vermek için kullanılırken, şimdi ise ateşi ile savaşta etkin olması amaçlanmıştı. Düşmanın da topçu birlikleri mevcuttu.
Merkezde; Murad Han komutasında, yeniçeri askerleri üç grup halinde bulunuyorlardı. Birinci gruba Veziriazam Ali Paşa, ikinci gruba yeniçeri ağası, üçüncü gruba da Rumeli Beylerbeyi Timurtaş Paşa komuta ediyordu. Merkez kuvvetlerin gerisinde ihtiyat kuvvetleri bulunuyordu. Bu grup da iki kademe halinde tertiplenmişti. İlk hatta süvariler, ikinci hatta yayalar bulunuyordu. Padişah’ın koruyucuları, hassa süvarileri ve kapıkulu süvarileri de bu grupta bulunuyorlardı.
Solda; Şehzade Yakup Çelebi komutasındaki grupta Anadolu yayaları ve Anadolu sipahileri konuşlanmıştı. Bu kuvvetlerin gerisinde Saruhanoğlu ve Aydınoğlu Beyliklerinin kuvvetleri bulunuyordu. Birliklerin aralarında ve gerilerinde toplar mevzilendirilmiş, atışa hazırlanıyorlardı. Ordu ağırlıkları en geride yerleştirilmişti. Osmanlı ordusu 40-50 bin kadardı.
Buna karşılık haçlı ordusu da, merkezde, sağda ve solda savaş düzenine geçmişti. Sağda Sırp ve Arnavut birlikleri vardı. Merkezde Kral Lazar komutasında; Sırp kuvvetleri, Macar kuvvetleri, Ulah kuvvetleri, Hersek kuvvetleri ve Leh kuvvetlerinden oluşan kuvvetler yer alıyordu.
Solda ise; Bosna kuvvetleri, Sırp kuvvetleri ve Bulgar kuvvetlerinden oluşan birlikler savaş düzenindeydi.
Kral Lazar’ın merkez grubunda; birinci hatta süvariler, ikinci hatta piyade birlikleri yerleştirilmişti. Merkez grubunun gerisinde süvari kuvvetlerinden oluşan genel ihtiyat kuvvetleri bulunuyordu. Gruplar arasında ağır silahlar yerleştirilmişti. Haçlı ordusunun genel kuvveti çoğu zırhlı süvari olmak üzere 200 bin kadardı.
 
RÜYA NASIL GERÇEKLEŞTİ

Tarihler 20 Haziran 1389’ u gösteriyordu. Güneş zorlu bir güne yeni doğmuştu. Tarihin kaydettiği en önemli günlerden biri başlamak üzereydi.
Osmanlı ordusu, başkomutanlık müşaviri Gazi Evrenos Bey’in hazırladığı savaş planı gereğince, cephe ilerisinde 2 bin kişi kadar bir kuvvet cephe genişliğince örtme tedbirleri almış ve taarruz gösterileri yaparak düşmanı kışkırtmaya başlamış, onların taarruz etmelerini sağlamaya çalışıyordu. Osmanlı ordusu ise; plan gereği bu kuvvetlerin gerisindeki tepeler üzerinde savunma tertipleri almıştı. Her iki tarafın muharebe hazırlıkları tamamlanınca, ileri mevzilerdeki örtme kuvvetleri düşmana ok mesafesine kadar sokuldu. Sabahın aydınlığı ile beraber düşmana ok yağdırmağa başlamışlardı. Müessir bir atıştan sonra, kuvvetler düşmana doğru gösteriş taarruzuna başladılar. Sırplar sayıca üstünlüklerine güvenerek sol yanda bulunan Şehzade Yakup Çelebi’nin grubuna şiddetle saldırıya geçtiler. Bu cephedeki kuvvetler düşmanın çokluğu karşısında mukavemete devam edemediler. Gerideki ihtiyatlar üzerine doğru çekilmek zorunda kaldılar. Sultan Murad Han bu durumun diğer kuvvetlere etki yapacağını düşünerek, Şehzade Bayezid kuvvetlerinin bir bölümüyle derhal Yakup Çelebi kuvvetlerine yardım etmelerini emretti. Bu sırada Yakup Çelebi de çarpışa çarpışa mukavemete devam ederek adım adım çekiliyordu. Böylece düşmanın büyük bir bölümünü kendine bağlamış bulunuyordu. Bu sırada da Yıldırım Bayezid’in idare ettiği kuvvetler, bu düşmanın yan tarafına doğru taarruza geçmiş ve yardım etkili de olmuştu.
Sırbistan kralı Lazar, Haçlı ordusunun başkomutanı olarak savaşı bütün dikkatiyle takip ediyordu. Yıldırım Bayezid’in taarruzunu görüyor ve başardığı mükemmel manevranın nereye varacağını bekliyordu. Yıldırım’ın bu atağını boşa çıkarmak için sol yan kuvvetlerinden 20 bin kadar Boşnak’ı toplayarak Bayezid’in üzerine gönderdi. Vaziyeti gören Yıldırım Bayezid kuvvetlerini derleyerek, üzerine gelenlere yöneldi. Kanlı bir çarpışma oldu. Çarpışmayı kesin olarak Yıldırım kazandı. Şehzade Yakup Çelebi’ye saldıran ve bir süre başarılı görülen Sırplar, yanlarının tehlikeli bir duruma girdiğini görünce kötü hale düştüler. Bu vaziyeti gören Yakup Çelebi; kuvvetlerini toparlayarak, önce durdu ve sonra geriye dönerek ve çok hareketli bir atılganlıkla karşı taarruza geçti. Sırplar cephelerinden ve sol yanlarından gördükleri saldırılara dayanamadılar ve panik halinde kaçmaya başladılar. Bu arada Kral Lazar’ın Osmanlı birliklerince yakalandığı ve kellesinin kesilerek bir kazığın ucunda teşhir edildiği görüldü. Bu Haçlı paniğinin korkunç bir hal almasına sebep oldu.
Osmanlı Başkomutanlığı bu durumu görünce bütün cephede karşı taarruza başladı. Çarpışmalar ve kovalamaca 5 saat kadar sürdü. Kaçanlar Osmanlı süvarisinin takibinden yakalarını kurtaramadılar. Kral Lazar’la beraber, pek çok komutan ve prensler de ölüler arasında idi.
Osmanlı ordusu ihtiyatlarının yerinde ve zamanında kullanılmasıyla düşmanın büyük kısmının kaçmasına yol açtı. Ancak kaçanlar gerilerden çevrilerek tümüyle yok edildi. Çemberden kurtulabilenler üç kol halinde kaçıyorlardı. Şehzade Yakup’un süvarileri kaçmaya çalışanları kovalıyordu. Savaş, cepheden düşman geri arazisine intikal etmiş, kovalama devam ediyordu. Akşam olduğunda artık her şey belli olmuş, savaş meydanına sükunet hakim olmuştu. Yalnız ölü ve yaralılar savaş alanındaydı.
Böylece 1.Kosova Meydan savaşı Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanmıştı.
Yine böylece Murad Han’ın rüyasında kendisine verilen zafer müjdesi tahakkuk etmiş oluyordu. Ama rüyanın yarısı ancak gerçekleşmişti. Halbuki Padişah, rüyasında şehit olacağını da görmüştü. Bu rüyasını da bütün askerlerine açıklamıştı.

RÜYANIN DİĞER KISMI DA GERÇEKLEŞİYOR

Akşam olmuş, Kosova ovası sessizliğe bürünmüştü. Henüz hava tam kararmamıştı. Sağda solda yaralı iniltilerinden başka ses duyulmuyordu.
Muradı Hüdavendigar işte bu sıralarda savaş alanını dolaşıyordu. Yaralı ve şehitlerine şefkat ve merhamet okşayışlarında bulunuyor, onlara dua ediyor, zafer dolayısıyla Allah’a hamd ediyordu. Bazı acıklı manzaralar karşısında ise gözyaşlarına hakim olamıyordu.
  Bu sırada yerden kalkan bir Sırp askeri, (Miloş Obiliç veya Miloş Kopilik isimli Sırp Prensi) yaralı taklidi yaparak Padişah’la görüşmek istedi. Korumaları buna müsaade etmediler. O ısrar ediyordu; Müslüman olmak istediğini ve Padişah’ın elini öpeceğini söyleyerek izin istedi. Padişah bunu görünce bırakmalarını söyledi. Padişahın yanına gelen Sırp, etek öpmek bahanesiyle eğildi. Meğer elbisesinin koluna bir hançer gizlemiş, fırsat kolluyormuş. Süratle doğrulup ayağa kalkarak çıkardığı hançeri Murad Han’ın göğsüne sapladı. Ağır yaralanan Murad Han yere düşerken Sırp askeri derhal öldürüldü.
Murad Han oluk gibi kan kaybederken şunları fısıldıyordu:
- Yüce Allah’ım dualarımı kabul etti... Şükürler olsun. Masum askerciklerime bu zaferi nasip etti ya... Gayrı Murad kulunun canı, ona kurban olsun!.. 
 Murad Han, oğlu Yıldırım Bayezid’in acil çağrılmasını ve kendisine biat edilmesini emretti.
Yıldırım Bayezid aceleyle geldi. Babasının kanlar içindeki o halini görünce feryada ve figana başladı. Sultan Murad Han:
-Oğul zaman ağlanacak zaman değildir. Hem biliyorsun ben Allah’ımdan şehitlik istemiştim. İşte şimdi anlıyorum ki, duam kabul olunmuştur. Şehit olmak nasip olacaktır.
Sonra ömründen sayılı dakikaların kaldığının idraki ile oğluna nasihatlerde ve vasiyette bulundu. Şöyle diyordu:
 “-Dünyada kim bu akıbetten kurtulabilmiş ki, benim için ağlıyorsun! Ağlayacaksan Müslümanlar için ağla!.. Onları perişan etme, yerim sana kalıyor. Adaletinle, cömertliğinle beni de hayırla yadetmeye çalış. Padişahlığın sermayesi adalettir. Saltanatı rahat bir şey sanma. Dünyada en büyük meşakkat saltanattır. Dünyada bir güzel nam bırakmaya gayret et. Yaptıkların şanına layık olsun.”
Bu nasihatlerden sonra 3. Osmanlı Sultanı, Osman Gazi oğlu, Orhan Gazi oğlu Murad Hanı Evvel, diğer ünvanıyla Muradı Hüdavendigar, Allah’ın kendisine rüyasında vaad ettiği şekilde cephede savaş esnasında 63 yaşında şehit olup ruhunu teslim ediyordu.
Murad Han Osmanlı padişahları içinde cephede düşman tarafından yaralanarak şehid olan ilk ve tek sultandır.
Yerine geçen Yıldırım Bayezid Han, Bursa Kadısı’na gönderdiği mektupta bu şehitlik olayını şöyle anlatır:
“Allahın takdiri ile, Kosava’da yapılmakta olan fetih ve zaferden sonra, babam Sultan Murad Han, gördükleri rüyada şehitlik duasında bulunmuş, sonradan muharebe sahasında yığılmış insan leşlerinin arasında dolaşırken Miloş Kopilik adındaki Hıristiyan, bir hileyle ben Müslüman oldum diye müracaatla Padişah’ın huzuruna çıkmak istemiş, ayak öpmek bahanesi ile yaklaştığı sırada, korkusuzca kolu altında gizlediği zehirli hançeri, babamın o temiz vücuduna vurmakla şehadet şerbetini içirdi.”
Babasının vasiyeti gereği tahta geçen oğlu Yıldırım Bayezid, ilk iş olarak babasının iç organlarını çıkarttırıp, cesedi de bozulmasın diye tahnit ettirip, vasiyeti üzerine Bursa’ya götürüp defnetmiştir. İç organları ise Kosova’da şehid olduğu yere defnedilmiş, üzerine de bir mezar yapılmıştır.

MURAD HAN’IN KİŞİLİĞİ

Dedesi Osman Gazi’nin vefat ettiği gün doğmuş bulunan Murad Han, Babası Orhan Gazi’den 102 bin kilometrekare olarak aldığı Osmanlı topraklarını, 29 yıllık hükümdarlığı içinde 460 bin kilometrekareye çıkarmıştı. 1.Kosova zaferi ile en geniş sınırlarına kavuşan bu Osmanlı toprakları yaklaşık 500 yıl Osmanlı hakimiyetinde kaldı.
Murad Han son derece zeki, devlet idaresinde güçlü, tecrübeli, ileri görüşlü bir hükümdardı. Babasından devraldığı Osmanlı’yı 4 katından fazla genişletmiş olmasına ve bu toprakların çoğunda Hıristiyanların yaşıyor olmasına rağmen, bu sınırların muhafazası için asker miktarını sadece bir kat arttırmış ve gayeyi tahakkuk ettirebilmiştir. Üstelik halktan aldığı vergilerde de ciddi bir artış yapmamıştı. Buna rağmen ülkenin imarı ve sanat eserlerinin inşası için büyük mesafeler almıştı.
Murad Han’ın hayatı hemen hemen seferlerde geçmişti. Denilebilir ki, at sırtından inmeye hiç fırsatı olmamıştır. İrili ufaklı 37 gazaya katıldığı ve hepsinden de zaferle çıktığı söylenebilir.
Babası hayatta iken düşmanları hep ölümünü istemiştir. Bu isteklerini Orhan Bey içinde göstermişlerdi. Çünkü bu kadar dirayetli bir sultan olan Orhan Bey ölürse, yerine gelenin onun kadar güçlü olamayacağını düşünüyorlar ve nefes alabileceklerini, kaybettikleri toprakları, yerine gelecek olanın zamanında geri alabileceklerini hesaplıyorlardı. Murad Han başa geçtiğinde ise, şaşkınlıktan ne diyeceklerini bilemez duruma düştüler. Çünkü adeta yağmurdan kaçıyorlarken doluya tutulmuşlar gibi, daha dirayetli ve daha kahraman biriyle uğraşmak zorunda kalmışlardı. Doğudaki Beyliklere karşı müsamahakar, tahammüllü ve sabırlı davranarak, Memlük ve daha doğudaki güçlü devletlere karşı bu beyliklerin tampon bölge görevi yapmalarını, böylece batıda fetihlere zaman ve imkan ayırmayı başarmıştır.
Bu kadar fetih hareketlerine ve ganimet paylaşımlarına rağmen sade bir hayat yaşamış, lüks ve israfa hiç dalmamış, altın ve gümüş biriktirmeye hiç itibar etmemiştir. Cömertlikte üzerine yoktu. Namık Kemal’in de dediği gibi, “Padişah iken elbisesinden, silahlarından ve atlarından başka bir şeyi yoktu. Bir kılıç kabzasını yaldızlayacak kadardan fazla altın, bir mühür yaptıracak kadardan fazla gümüşe rağbet etmemiştir. ”
Sultan Murad Han hem komutanlarını, hem de sivil idarecilerini son derece dirayetle seçmiş, ehliyet ve liyakat prensiplerinden hiç taviz vermemiştir.
Yine o, tarih kitaplarında Muradı Evvel, yani Birinci Murad, Muradı Hüdavendigar ve Gazi Hünkar diye anılır. Avrupa kaynaklarında ise "Amurad" diye bahsedilir. “Muradı Hüdavendigar” en çok kullanılan ismidir. Farşça bir kelime olan Hüdavendigar, "Allah’ın yardımına mazhar olmuş hükümdar" manasına gelir.
Birinci Murad, babasının ve dedesinin anıldığı gibi sadece "Bey" diye anılmamış, hükümdar olarak da zikredilmişti. Osmanlı Devleti'nin ulaştığı çizgiyi göstermesi açısından ilginç bir noktadır.

MEŞHEDİ HÜDAVENDİGAR

Kosova sahrasında şehit olan Sultan Murad Han'ın iç organlarının gömüldüğü türbe, zamanla o günden itibaren Rumeli Türkleri için kutsal bir ziyaretgah haline geldi. Meşhedi Hüdavendigar, yani Sultan Murad Meşhedi, yani şehidliği diye anılırdı. Osmanlı padişahları, Rumeli fatihi olan bu atalarının türbesine büyük önem verdiler. Sultan İkinci Abdülhamid Han türbenin yanına ziyarete gelenler için bir de misafirhane yaptırdı.
Kosova muharebesini kaybetmelerine rağmen Murad Han’ı şehid etmeleriyle övünen Sırplar, Sultan Murad Türbesi’nin bahçesine onun katili Miloş Obiliç’in anıtını dikmek için yıllarca uğraşmışlardır. Ancak bölgedeki Müslümanlar, Sırplar’ın teşebbüslerini hep engellediler. Sırplar da Miloş Obiliç'in bir anıtını Kosova sahrasına dikmişlerdi.
Sırplar, Birinci Kosova muharebesindeki yenilgilerini hiç unutmadıklarını 1989’da göstermişlerdi. Slobodan Miloseviç iktidara geldikten bir süre sonra, Osmanlı Devleti ile Sırpların ağırlıklı olarak bulunduğu Haçlı orduları arasında cereyan etmiş olan Kosova savaşının 600. yıldönümü için, 1989’da Kosova’da büyük bir miting düzenleyerek “hainler yüzünden yenildikleri” bu savaşın intikamını alacaklarını söyleyerek, Müslüman katliamının kapısını aralamışlardı. Ayrıca da Murad Han türbesinin hemen yanına Miloş Obiliç’in görkemli bir anıtını dikmişlerdi.
1.Murad Han'ın ünvanı sonradan, Bursa’nın merkez olduğu sancağın ismi oldu. Bu bölgeler Osmanlı taşra yönetiminde "Hüdavendigar Sancağı" olarak söylenir, anılır ve yazılırdı.
Sultan 2.Abdülhamid Han tarafından yaptırılan Sultan Murad Han türbesi, Osmanlı’nın son döneminde Sultan Reşad Han’ın bölgeyi ziyareti sırasında elden geçirilerek, tamir edilmişti. 
Son yıllarda Kosova olaylarının ve Kosova’nın bağımsızlığının ilanından sonra, Sultan Murad Han türbesi Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yapılan ortak bir çalışma ile yeniden tamir edilerek ziyarete açılmıştır. Bugün yolu Kosova’dan geçen kendi insanımız bu türbeyi ziyaret edip, Fatihalar okumadan geçmemektedirler.

TOP